งานมหกรรมการแพทย์แผนไทย ปี ๒๕๕๙ เขต ๙ จังหวัดชัยภูมิ
ระหว่างวันที่ 28-29 มกราคม ๒๕๕๙
ณ ศูนย์เยาวชนเทศบาลเมืองชัยภูมิ อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ

-------------------------------------------

 

ความเป็นมา

กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก มอบหมายภารกิจให้กองคุ้มครองภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและพื้นบ้านไทย ในฐานะผู้รับผิดชอบหลักในการประสาน และดำเนินการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทย ประจำปีงบประมาณ ๒๕๕๙ ซึ่งในปีนี้กำหนดจัดงานเป็นแต่ละเขตสุขภาพ โดยเขต ๑๑-๑๒ ซึ่งประกอบด้วย จังหวัดชุมพร จังหวัดสุราษฎร์ธานี จังหวัดนครศรีธรรมราช จังหวัดภูเก็ต จังหวัดพังงา จังหวัดกระบี่ จังหวัดระนอง จังหวัดพัทลุง จังหวัดตรัง จังหวัดสตูล จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา จังหวัดนราธิวาส และจังหวัดสงขลา ได้ร่วมกันดำเนินการจัดงาน ซึ่งมีจังหวัดชุมพรเป็นเจ้าภาพ และดำเนินการเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้ว ระหว่างวันที่ ๒๗ – ๒๘ มกราคม ๒๕๕๙ ณ โรงแรมชุมพรแกรนด์พาเลซ อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร ภายใต้ชื่องาน “สืบสานภูมิปัญญาไทยสายใยภาคีปักษ์ใต้ น้อมใจสดุดีหมอพร" สรุปสาระสำคัญจากการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทย ๑๔ จังหวัดภาคใต้ เขต ๑๑ – ๑๒ จังหวัดชุมพร ปี ๒๕๕๙ พอสังเขป ดังนี้
๑. นายแพทย์ปภัสสร เจียมบุญศรี ผู้ตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ ๑๑ เป็นประธานในพิธีเปิด โดยมีนายสมดี  คชายั่งยืน ผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร เป็นผู้กล่าวต้อนรับ และนายแพทย์สาโรจน์  มะรุมดี นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดชุมพร เป็นผู้กล่าวรายงานผู้เข้าร่วมงานประกอบด้วย คณะผู้บริหารกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข ผู้ทรงคุณวุฒิภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและภาคเอกชน เครือข่ายบุคลากรด้านการสาธารณสุข ด้านการแพทย์แผนไทย สื่อมวลชน นักวิชาการ นักเรียน นักศึกษา พ่อค้า แม่ค้า ประชาชนผู้สนใจทั่วไป จำนวน ๔,๓๔๕ คน
๒. สาระสำคัญจากการจัดงาน ประกอบด้วยกิจกรรมการจัดนิทรรศการการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน และการแพทย์ทางเลือก จากเครือข่าย เขต ๑๑ – ๑๒ ทั้ง ๑๔ จังหวัด การให้บริการด้วยการตรวจวินิจฉัยโรคด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย การแพทย์ทางเลือกการรักษาด้วยการนวดไทย การอบสมุนไพร ประคบสมุนไพร การให้บริการด้านนวดไทยและสปา การรักษาด้วยผึ้ง การรักษาด้วยพลังกายทิพย์ การสาธิตการรักษาด้วยภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย การสาธิตแปรรูปผลิตภัณฑ์สมุนไพรอย่างง่าย การเสวนาทางวิชาการ การคัดเลือกหมอไทยดีเด่น หมอพื้นบ้านดีเด่น เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานดีเด่น การแสดงศิลปวัฒนธรรม จากเครือข่ายเขตสุขภาพ รวมถึงการจำหน่ายสินค้า OTOP ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ และพืชสมุนไพร รวมทั้งสิ้น ๔๓ บูธ
     ๒.๑ จุดเด่นของการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทย ๑๔ จังหวัดภาคใต้ เขต ๑๑ – ๑๒ จังหวัดชุมพร ปี ๒๕๕๙
เป็นการบูรณาการจัดงานกับภาคีเครือข่ายของจังหวัดร่วมจัดงานนอกเหนือจากฝ่ายสาธารณสุขเพียงอย่างเดียว อาทิ องค์การบริหารส่วนจังหวัด โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร องค์การเภสัชกรรม และหน่วยงานภาคเอกชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ว่าราชการจังหวัดให้ความสำคัญและสนใจ สอดคล้องตามนโยบายท่านอธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
     ๒.๒ การจัดนิทรรศการ
     เครือข่ายเขตสุขภาพร่วมจัดนิทรรศการจำนวน ๑๔ จังหวัด จัดบริการตรวจ วินิจฉัยโรค รักษาด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทย นำเสนอสมุนไพรเด่น อาหารเป็นยา ตำรับยาแผนไทย ตำราการแพทย์แผนไทย องค์ความรู้ และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน จำนวน ๑๐๒ เรื่อง จำแนกเป็น ๖ ประเภท ได้แก่
        ๑) หมอพื้นบ้าน/ปราชญ์/ผู้รู้ จำนวน ๑๔ ราย โดยเป็นหมอยาสมุนไพร หมอนวด  จับเส้น หมอธรรม (ไสยศาสตร์) เป็นต้น
        ๒) ภูมิปัญญาฯ/องค์ความรู้ จำนวน ๒๖ เรื่อง เช่น ยาดองเหล้าสมุนไพร ตำรับยาสัตตะโอสถ ตำรับยาสาวสองพันปี น้ำมันนวด น้ำมันย่านาง อุปกรณ์นวดตัวด้วยไฟ สมุนไพรไส้ต้นมะละกอ ยาลดเบาหวาน ความดันโลหิตสูง น้ำตรีผลา คัมภีร์ใบลาน ตำรายาแผนไทยโบราณ เป็นต้น
        ๓) ผักพื้นบ้าน/อาหารพื้นเมือง จำนวน ๑๑ รายการ เช่น ใบเหลียงผัดไข่ ขนมหนุมาน      หลงเมือง (ขนมโคจากแป้งสาคู) ชาชะมวง ยำฟรุ้งฟริ้ง (ยำสมุนไพรรวมมิตรพื้นบ้าน) น้ำนมข้าวกล้อง ไข่ต้มน้ำแร่  สมุนไพร สมุนไพรประจำธาตุ อาหารประจำธาตุ น้ำคลอโรฟิลล์ยา เป็นต้น
        ๔) นวัตกรรม จำนวน ๓ รายการ เช่น นวัตกรรมกายอุปกรณ์ภูมิปัญญา ตำบล    บางลึก นวัตกรรมมังคุดแห้ง นวัตกรรมสีแก่นฝางย้อมฟันหนูน้อยรักสะอาด
        ๕) สมุนไพรทั้งสดและแห้ง จำนวน ๔๗ ชนิด เช่น ชะมวง หญ้าหวาน เหลียง รางจืด ใบหม่อน พุทราจีน มะตูม เห็ดหลินจือ เป็นต้น
        ๖) พิธีกรรม จำนวน ๑ รายการ เช่น โนราห์เหยียบเสน
     ๒.๓ เวทีสัมมนาวิชาการ/นำเสนอผลงานวิจัย/กิจกรรมอบรม, สาธิต
        ๑) อบรมวิชาการเรื่อง “แนวทางการคัดกรองการให้บริการการแพทย์แผนไทยคู่ขนานแผนกผู้ป่วยนอกในสาถนบริการของรัฐ” โดย อาจารย์อุบลรัตน์  มโนศิลป์ สถาบันการแพทย์แผนไทย กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข
        ๒) อบรมวิชาการเรื่อง “ยาแผนไทยในบัญชียาหลักแห่งชาติ สำหรับการบำบัดรักษาทางด้านการแพทย์แผนไทยสำหรับพยาบาล” โดย ดร.นวลจันทร์  ใจอารีย์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
        ๓) อบรมวิชาการ (๑) เรื่อง “บำบัดโรค ชะลอวัยด้วยวิถีธรรมชาติบำบัด” (๒) เรื่อง “อาหารเพื่อการบำบัดโรค ชะลอวัยและป้องกันโรค” (๓) เรื่อง “ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อการบำบัดและป้องกันโรคด้วยแนวทางในการปฏิบัติตัวเพื่อลดน้ำหนักด้วยตนเอง” โดย นายแพทย์บุญชัย  อิสราพิสิษฐ์
        ๔) การบรรยายเรื่อง “แนวทางการพัฒนาสมุนไพรในภาคใต้” โดยศาสตราจารย์     ดร.กฤษณา  ไกรสินธ์ อธิการบดี วิทยาลัยการแพทย์แผนตะวันออก มหาวิทยาลัยรังสิต 
       ๕) การบรรยายเรื่อง “ระบบบริการการให้บริการการแพทย์แผนไทย ใน รพ.สต.  แบบครบวงจร” โดยจังหวัดสุราษฎร์ธานี
       ๖) การบรรยายเรื่อง “การใช้สมุนไพรในการดูแลสุขภาพ” โดยจังหวัดยะลา
       ๗) สาธิตการใช้ยาปรุงเฉพาะรายสำหรับผู้ป่วยเรื้อรัง โดยจังหวัดสงขลา
       ๘) สาธิตแมคโครไบโอติกวิถีชีวิตคนสตูล โดยจังหวัดสตูล
       ๙) สาธิตนิทรรศการสืบสานภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและเสริมสร้างสุขภาพ      โดยจังหวัดนราธิวาส
      ๑๐) สาธิตสุมยาชาเป็นห่วง โดยจังหวัดพังงา
      ๑๑) สาธิตภูมิปัญญาหมอเมืองคร (หมองู, หมอยา) โดย จังหวัดนครศรีธรรมราช
      ๑๒) สาธิตสปาเกลือหวาน และภูมิปัญญาพื้นบ้านปัตตานี โดยจังหวัดปัตตานี
      ๑๓) พิธีต่อเทียนภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ๑๔ จังหวัดภาคใต้
     ๒.๔ การจัดนิทรรศการจำหน่ายสินค้า (OTOP) มีเครือข่ายเข้าร่วมจัดแสดงและจำหน่ายสินค้า ผลิตภัณฑ์สุขภาพ เวชสำอาง และยาสมุนไพร จำนวน ๒๖ บูธ ประกอบด้วย
     ๑) บูธจำหน่ายอาหารเพื่อสุขภาพและผลไม้สด จำนวน ๑๕ บูธเช่น
      (๑) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มกาแฟบ้านถ้ำสิงห์
      (๒) กลุ่มแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร
      (๓) บจ.ชายน้อยฟู้ด
      (๔) แสงตะวัน กล้วยเล็บมือนาง
      (๕) วศินี กลุ่มเกษตรการทำประมงปากน้ำหลังสวน จังหวัดชุมพร
      (๖) ป้านอม ปลาเผา
      (๗) แม่ลำดวน อาหารทะเล
      (๘) แสนดี ก๋วยเตี๋ยวหมูต้มยำใบตำลึง
      (๙) วันดี น้ำส้มสด
     (๑๐) อร กระเพาะปลา
     (๑๑) เจริญซีฟู้ด
     (๑๒) วาสนาหมูทอดสมุนไพร
     (๑๓) ร้านไฝทอง
     (๑๔) น้ำพริก ๔ อย่าง
     (๑๕) อาโป้ง ขนมพื้นเมืองจังหวัดพังงา

    ๒) บูธจำหน่ายสมุนไพร/เครื่องสำอาง/อื่น ๆ จำนวน ๑๑ บูธเช่น
     (๑) ร้านภูแก้วสมุนไพร
     (๒) MAXCARE
     (๓) สุชาวดี สวนด้วยสมุนไพร
     (๔) การผลิตยาสมุนไพรตามมาตรฐาน GMP โรงพยาบาลท่าฉาง
     (๕) กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ตำบลเขาวง (สมุนไพร)
     (๖) เสื้อบาติก เม็ดมะม่วงเมืองกระบี่
     (๗) หมอเพียรสมุนไพร
     (๘) อาภรณ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ
     (๙) เทธัญ น้ำธัญพืช
     (๑๐) บ้านวังอินทร์ (สมุนไพรภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย)
     (๑๑) ร้านจำหน่ายตำรับ ตำรา องค์ความรู้ด้านสุขภาพ
** โดยมีรายได้จากการซื้อขายรวมตลอดงาน ๒ วัน เฉลี่ยประมาณวันละ ๔,๐๐๐ – ๑๐,๐๐๐ บาท
     ๒.๕ เครือข่ายเขต ๑๑ – ๑๒ ได้ร่วมกันจัดคลินิกแพทย์แผนไทย คลินิกแพทย์แผนจีน ให้บริการตรวจวินิจฉัยให้คำปรึกษา และนวดเพื่อการรักษา โดยตลอดงาน ๒ วัน มีผู้เข้ารับบริการจำนวน     ไม่น้อยกว่าวันละ ๑๕๐ คน
     ๒.๖ การคัดเลือกและเชิดชูเกียรติหมอพื้นบ้าน และผู้ทรงภูมิความรู้ด้านการแพทย์แผนไทย โดยทั้งสองกลุ่มเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนให้การแพทย์แผนไทยมีคุณภาพ มาตรฐาน ได้รับการยอมรับจากสังคม มีผลการคัดเลือกดังนี้
1) ผู้ได้รับการคัดเลือกเป็นหมอไทยดีเด่นระดับเขต ๑๑ ได้แก่ นายเสริฐ  ขาวอรุณ
๒) ผู้ได้รับการคัดเลือกเป็นหมอไทยดีเด่นระดับเขต ๑๒ ได้แก่ นายสมพร ชาญวณิชย์สกุล
และหมอไทยดีเด่น ระดับจังหวัด
(1) สุราษฎร์ธานี     คือ      นายผิน  ศรชนะ
(๒) กระบี่             คือ      นายห้าหมีน  หวังสบู
(๓) ตรัง                คือ      นายจิตร  บุญเลื่อง
(๔) ยะลา              คือ      นายอาญา  ทักษิณารักข์
(๕) นราธิวาส         คือ      นางสุจิตร  อาแวเลาะ
๓) หมอพื้นบ้านดีเด่นระดับจังหวัด ของเขต ๑๑-๑๒ เป็นตัวแทนหมอพื้นบ้านของแต่ละจังหวัดผ่านการคัดเลือกจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดได้แก่
(๑) ชุมพร               คือ      นายนภดล  มากสุข
(๒) สุราษฎร์ธานี       คือ      นายเนิ่น  อ้นสุวรรณ
(๓) ระนอง              คือ      นายบาย  กาญจนพิรุณ
(๔) พังงา                คือ      นายโกบ  หมาดอ่าดำ
(๕) ภูเก็ต                คือ      พระมหาพงษ์ศักดิ์  เตชวัณโณ
(๖) กระบี่               คือ      นายชิต  เพ็ชรฉวาง
(๗) นครศรีธรรมราช คือ  นายโอวาท  ร่วมสนิท
(๘) พัทลุง              คือ      นายปลอบ  ศรีโยธา
(๙) ตรัง                 คือ      นายประคอง  เอี่ยมละม่อม
(๑๐) สตูล              คือ      นายสาเหล็ม  หมาดหวัง
(๑๑) สงขลา           คือ      นายคล่อง  พรมปลอด
(๑๒) ยะลา            คือ      นายเฮาะ  มะลาเฮง
(๑๓) ปัตตานี          คือ      นางเตือนใจ  ประแก้ว
(๑๔) นราธิวาส       คือ      นายบุญเสริม  พรมเสนะ 

๔) ผู้ได้รับการคัดเลือกเป็นเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านแผนไทยดีเด่น          ระดับเขต ๑๑ ได้แก่ นางสาวเบญจพร  บัวชุม
๕) ผู้ได้รับการคัดเลือกเป็นเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านแผนไทยดีเด่น          ระดับเขต ๑๒ ได้แก่ นางพะยอม  ทองขาว
และเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านแผนไทยดีเด่นระดับจังหวัด ได้แก่
(๑) ชุมพร              คือ      นายพงศ์สุระ  ปิ่นสุข
(๒) พังงา               คือ      นางสาวหยดฝน  โรจน์คำลือ
(๓) กระบี่              คือ      นายวีระ  สารสิทธิ
(๔) นครศรีธรรมราช คือ      นางบุญยืน  คงเจริญ
(๕) พัทลุง              คือ      นายปฏิพล  รัตนพันธ์
(๖) สตูล                คือ      นายรอน  หลีเยาว์
(๗) สงขลา             คือ      นาประกาย  เพชรบุญ
(๘) ยะลา              คือ      นายนูรฮากีม  ตะเย๊าะ
(๙) ปัตตานี            คือ      นางสาวฮาลาห์  บินสุลต่าน
(๑๐) นราธิวาส       คือ      นายรณภัทร  พรมแก้ว
๒.๗ การประชุมแลกเปลี่ยนและประเมินผลการจัดงานร่วมกับภาคีเครือข่าย ๑๔ จังหวัด มีมติเห็นชอบมอบหมายให้จังหวัดสตูลเป็นเจ้าภาพเขต ๑๑ – ๑๒ ในปี ๒๕๖๐ พร้อมส่งมอบภารกิจดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว
๒.๘ กิจกรรมจุดเทียนปัญญา หลอมรวมใจเครือข่ายแพทย์แผนไทย ๑๔ จังหวัดภาคใต้
๒.๙ ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะในการจัดงาน
๑) ปัญหา อุปสรรค
(๑) สถานที่ในการจัดงานมีพื้นที่คับแคบ และจัดรูปแบบของกิจกรรมแยกสถานที่จัดกิจกรรม/งานวิชาการ ไม่สอดคล้องกัน
(๒) สถานที่การจัดงานอยู่ไกลจากตัวเมือง
(๓) การประชาสัมพันธ์งานมหกรรมฯ ให้กับประชาชน และผู้สนใจนั้นยังไม่ทั่วถึงเท่าที่ควร
๒ ข้อเสนอแนะ
(๑) การประชาสัมพันธ์ข้อมูลการจัดงานให้มีความครอบคลุมและชัดเจน เพื่อให้ประชาชนรับทราบ และสนใจเข้าร่วมงานโดยเฉพาะสื่อที่ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย
(๒) ควรกำหนด และวางแผนการดำเนินงานไว้หลายรูปแบบเพื่อปรับเปลี่ยนให้มีความสอดคล้องตามสถานการณ์ เช่น วิทยากรสำหรับแพทย์แผนไทย หน่วยบริการทุกระดับ
(๓) ควรใช้แนวคิดการจัดงาน แบบงานกาชาดที่มีระยะเวลา องค์กร สินค้าและบริการที่หลากหลายมากขึ้น

PTMK