งานมหกรรมการแพทย์แผนไทยเขตสุขภาพที่ 5 ปี 2558

ระหว่างวันที่ 20 – 22 มีนาคม 2558

ณ วิทยาลัยอาชีวศึกษา จังหวัดเพชรบุรี

-------------------------------------------


ความเป็นมา

 

                  กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก มอบหมายให้สำนักคุ้มครองภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ในฐานะผู้รับผิดชอบหลักในการประสานและดำเนินการจัดงานงานมหกรรมการแพทย์ แผนไทยแห่งชาติ ปี 2558 โดยในปีนี้เป็นปีแรกที่จัดงานงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติในระดับเขตสุขภาพ โดยเขตสุขภาพที่ 5 ซึ่งประกอบด้วย จังหวัดเพชรบุรี กาญจนบุรี นครปฐม ราชบุรี สุพรรณบุรี ประจวบคีรีขันธ์ สมุทรสงคราม สมุทรสาคร ร่วมกันดำเนินการจัด โดยมีจังหวัดเพชรบุรีเป็นเจ้าภาพและดำเนินการเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้ว ระหว่างวันที่ 20-22 มีนาคม 2558 ณ วิทยาลัยอาชีวศึกษา จังหวัดเพชรบุรี ภายใต้ชื่องาน “การแพทย์แผนไทย ภูมิปัญญาไท ดีจัง” สรุปสาระสำคัญจากการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยเขตสุขภาพที่ 5 ปี 2558 พอสังเขป ดังนี้
                   1. ผศ.(พิเศษ) ดร.นพ.ธวัชชัย กมลธรรม อธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เป็นประธานในพิธีเปิด โดยมีคณะผู้บริหาร ผู้ทรงคุณวุฒิ ภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน บุคลากรสาธารณสุข สื่อมวลชนเครือข่ายบุคลากรด้านการแพทย์แผนไทย นักวิชาการ นักศึกษา ประชาชนและผู้สนใจทั่วไป เข้าร่วมกิจกรรม จำนวนประมาณ 9,250 คน โดยผู้เข้าร่วมงานเป็นไปตามเป้าหมาย แสดงให้เห็นถึงกระแสความสนใจงานด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก และสมุนไพร เป็นอย่างดี
                   2. สาระสำคัญจากการจัดงาน ประกอบด้วยกิจกรรมนิทรรศการ วิชาการ สาธิตและให้บริการ ด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก คัดเลือกหมอพื้นบ้านดีเด่นระดับ เขต 5 การประกวดน้ำดื่มสมุนไพร การประกวดตกแต่งเตียงนวดแผนไทย
                         2.1 การจัดนิทรรศการงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยเขตสุขภาพที่ 5
เครือข่ายร่วมจัดนิทรรศการจำนวน 8 จังหวัด ร่วมกันจัดให้บริการตรวจรักษาด้วยแพทย์แผนไทย และมีการให้บริการฝังเข็มโดยสถาบันการแพทย์ไทยจีน มีการนำสมุนไพรเด่น อาหารเป็นยา ตำรับยาแผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก องค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน จำนวน 55 เรื่อง จำแนกเป็น ๖ ประเภท ได้แก่
                               1) หมอพื้นบ้าน/ปราชญ์/ผู้รู้ (ประวัติ/กิจกรรม) จำนวน 4 ราย เช่น หมอเหยียบเหล็กแดง
หมอรักษาโรคแก้ปวดเข่า, พอกเข่า ฯลฯ
                               2) ภูมิปัญญาฯ/องค์ความรู้ (ตำรับ/ตำรา/องค์ความรู้) จำนวน 28 เรื่อง เช่น ยาพอกสมุนไพร ยาแก้ตาลขโมยในเด็ก ยาหม่องพร้าวไพล การเผายาสมุนไพร การสุมยาสมุนไพร การนวดเขาพนมทวนฯลฯ
                               3) ผักพื้นบ้าน/อาหารพื้นเมือง จำนวน 18 รายการ เช่น ชา 3 เกลอหมอพื้นบ้าน
น้ำหญ้ารีแพร์ ยำสิบสองนาง น้ำสมุนไพร ยำสมุนไพร น้ำเกสรทั้งห้า ฯลฯ
                               4) สมุนไพรทั้งสดและแห้ง จำนวน 2 รายการ เช่น กำแพงเจ็ดชั้น ฝาง ฯลฯ
                               5) นวัตกรรม จำนวน 3 รายการ เช่น ผลิตภัณฑ์จากน้ำมันมะพรร้าว ฯลฯ
                               6) พิธีกรรม จำนวน 1 รายการ ได้แก่ พิธีไหว้ครูแพทย์แผนไทย
                         2.2 เวทีกิจกรรม แสดงภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
                               2.2.1 การแสดงพื้นเมืองพื้นบ้านชุด “รำกะเหรี่ยง”  
                               2.2.2 การแสดงพื้นเมืองพื้นบ้านชุด “รำพัดใบตาล” 
                         2.3. เวทีเสวนาวิชาการ
                               1) เสวนาวิชาการ ร่วมกับเครือข่ายหมอพื้นบ้านว่าด้วยโรคซาง 108 และว่านพญา
งูขาว ดับพิษงู
                         2.4 บูธจำหน่ายสินค้า มีเครือข่ายเข้าร่วมจัดแสดงสินค้าและจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพ
เวชสำอางและยาสมุนไพรจากภาคเอกชน จำนวน 40 บูธ ประกอบด้วย
                               1) ข้าวตังทรงเครื่องสุคันธา
                               2) คอฟฟี่ @ พระจอมเกล้า
                               3) เปเปอร์มาเซ่
                               4) ร้านข้าวแช่แม่เล็ก สกิดใจ
                               5) จันกะพ้อ
                               6) บริษัทเดิร์มแลบ คอสมาชูติคอล จำกัด
                               7) ไอติมโบราณ
                               8) วรดา
                               9) ข้าวไรซ์เบอร์รี่
                               10) ยำยำเจ๊วันดี
                               11) กลุ่มไม้กลิ้งบ้านใหม่
                               12) พี่ตาปลาเผา
                               13) ครูจ้อลูกชิ้นปลาอินทรีย์ทอด
                               14) ป้าบุญเจิดตำบลบางแก้ว
                               15) กลุ่มตัดเย็บผ้ากันเปื้อน
                               16) ทอดมันสมุนไพร
                               17) บ้านทะเล
                               18) เกษมทรัพย์อนันต์ กางเกงขาสั้น
                               19) บ้านหมอละออง
                               20) บริษัทพีรพัฒน์เทคโนโลยี
                               21) กลุ่มวิสาหกิจเตาตาบ้านหม้อ
                               22) ถ่านกะลาดูดกลิ่น
                               23) ข้าวธัญพืช
                               24) ป้อนคำหวาน
                               25) นวดเมืองเพชร
                               26) พวงมาลัยติกิจฉาสหคลินิก
                               27) วัตถุดิบสมุนไพร
                               28) เครื่องดื่มสมุนไพร
                               29) วุ้นเม็ดแมงลักเพื่อสุขภาพ
                               30) ตลาดนัดสุขภาพ
                               31) เพลินเพลินอุปกรณ์ตกแต่งบ้านและสวน
                               32) มหาวิทยาลัยราชฎัฐจังหวัดเพชรบุรี
                               33) น้ำตาลโตนดเมืองเพชร
                               34) รักษ์สมุนไพรใส่ใจสุขภาพ
                               35) วิทยาลัยอาชีวเพชรบุรี
                               36) สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ทราบรมราชชนนี
                               37) โครงการสกัดน้ำมันพืชและผลิตไอโอดีเซล
                               38) ชมพู่เพชรสายรุ้ง
                               39) กล้วยหอมทองสหกรณ์ท่ายาง
                               40) ผักปลอดสารพิษ สหกรณ์บ้านลาด
โดยมีรายได้จากการซื้อขายตลอดงาน 3 วัน เฉลี่ยประมาณวันละ 40,000 บาท
                         2.5 สถาบันการแพทย์แผนไทย – จีน กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ได้จัดบูธนิทรรศการ ให้บริการการฝังเข็ม โดยตลอดงาน 3 วัน มีผู้เข้ามารับบริการจำนวน 66 คน
                         2.6 การดำเนินกิจกรรม ตามโครงการฯ ดังกล่าว นับเป็นตัวอย่างการบูรณาการอย่างเป็นรูปธรรม ระหว่างภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชน ชมรม สมาคม และยังเป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การใช้การแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือกและสมุนไพร ทั้งในระดับชุมชนท้องถิ่น สถานบริการ อันจะเป็นผลดีต่อระบบสุขภาพโดยรวมสู่เป้าหมายเชิงนโยบายในการผลักดันการแพทย์แผนไทยเป็นแพทย์แผนไทยหลักของไทย สมตามเจตนารมณ์  เวทีจำหน่าย จ่ายแจก แลกเปลี่ยน สินค้าและบริการ  ระหว่างผู้ประกอบการ ผู้บริโภค และที่สำคัญกว่านั้นการจัดงานดังกล่าว เป็นเวทีแสดงการเชิดชูเกียรติผู้ทรงภูมิความรู้ โดยเฉพาะหมอพื้นบ้าน อันเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนให้การแพทย์แผนไทย มีคุณภาพ มาตรฐาน ได้รับการยอมรับและเกิดประโยชน์แก่ประชาชนและสังคมไทย พัฒนาสู่ระดับสากลสืบไป
                               2.6.1 การประกวดคัดเลือกหมอไทยดีเด่นระดับเขต ได้แก่   
                                      1) นางสาวเบญจมาศ อุยยาหาญ            จังหวัดสมุทรสาคร
                                      2) นางสาวฉัตรวนิชย์ พวงมาลัย            จังหวัดเพชรบุรี
                               2.6.2 หมอพื้นบ้านดีเด่นระดับจังหวัด ได้แก่
                                      1) นายสวัส เรืองทองดี                      จังหวัดสุพรรณบุรี
                                      2) นางเล็ก แซ่เฉีย                         จังหวัดเพชรบุรี
                                      3) นางมนัญญา สาคลาไคล                 จังหวัดสมุทรสงคราม
                                      4) นายพัฒน์ โสวจันทร์                    จังหวัดสมุทรสาคร
                               2.6.3 เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานแผนไทยดีเด่นระดับเขต ได้แก่
                                      1) นางชุติกาญ ธนมนตรา                 จังหวัดสุพรรณบุรี
                               2.6.4 เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานแผนไทยดีเด่นระดับจังหวัด ได้แก่
                                      1) นางพิสุทธินี ภทรพีทรานันฐ์             จังหวัดราชบุรี
                                      2) นายสัญชัย ปทุมานนท์                  จังหวัดสมุทรสาคร
                               2.6.5 การประกวดการทำเครื่องดื่มเวลคัมดริ้งค์
                                      รางวัลที่ 1 โรงพยาบาลชะอำ จังหวัดเพชรบุรี
                                      รางวัลที่ 2 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขาเต่า จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
                                      รางวัลที่ 3 มหาราชฎัฐเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี
                               2.6.6 การประกวดการตกแต่งเตียงนวดแผนไทย
                                      รางวัลที่ 1 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี
                                      รางวัลที่ 2 โรงพยาบาลพระจอมเกล้าเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี
                                      รางวัลที่ 3 โรงพยาบาลชะอำ จังหวัดเพชรบุรี

                   2.7 ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะในการจัดงาน
                               2.7.1 ปัญหา อุปสรรค
                                      1) สภาพอากาศการจัดงาน มีอากาศที่ร้อนมาก ซึ่งมีข้อเสนอแนะให้ควรจัดงานในช่วงฤดูหนาว ในสภาวะอากาศที่ไม่ร้อนมากจนเกินไป หรือจัดงานในศูนย์/อาคาร
                                      2) มีงานประจำจังหวัดจัดในช่วงระยะเวลาใกล้เคียงกับการจัดงานมหกรรม หรือใกล้สถานที่จัดงานมหกรรม มีข้อเสนอว่า ควรจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยก่อนงานประจำปี หรือจัดระยะเวลาให้เหมาะสมสอดคล้องกัน
                                      3) กำหนดงานเลิกแต่ละวันเวลา 20.00 น. แต่ผู้จัดงานบางบูธนิทรรศการไม่มีผู้เฝ้าบูธนิทรรศการของตนเอง
                                      4) โครงสร้างของแต่ละบูธนิทรรศการ ยังไม่มีความมั่นคง ปลอดภัยเท่าที่ควร เพราะบูธนิทรรศการอาจล้มทับ เกิดความเดือดร้อนและเสียหายได้
                               2.7.2 ข้อเสนอแนะ
                                      1) ส่วนเวทีกลาง ควรมีกิจกรรมหรือการแสดงบนเวที เช่น วงดนตรีโฟกซอง การแสดงต่างๆ ฯลฯ
                                      2) การจัดแสดงนิทรรศการของแต่ละบูธ มีการนำเสนอหลากหลาย เนื้อหาไม่ซ้ำซ้อนกัน แสดงว่า จังหวัดเพชรบุรีและเครือข่าย ได้มีการคัดเลือกจุดเด่นของแต่ละเครือข่ายมานำเสนอได้ดี
                                      3) ควรรวมเขต 4 และเขต 5 เข้าร่วมกันในการจัดงานในครั้งเดียวกัน
เพื่อจะได้มีจังหวัดมาออกบูธนิทรรศการ มีความหลากหลายของบูธนิทรรศการเพิ่มมากขึ้น
                                      4) ระยะเวลาของการจัดงาน จำนวน ๓ วัน มีความเหมาะสมในการจัดงาน
                                      5) การเชิญเข้ามาร่วมงาน ควรให้นักเรียน นักศึกษา ในพื้นที่ใกล้เคียง มาร่วมชมบูธนิทรรศการ เพราะเสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการเชิญอสม. เข้ามาร่วมงาน
                                      6) อาจจัดงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติในส่วนภูมิภาค รวมกันทั้ง 76 จังหวัด โดยมีเจ้าภาพ สถานที่จัดงานเพียง 1 จังหวัด และให้ทั้ง 76 จังหวัดเข้าร่วมงาน ทำให้งานยิ่งใหญ่ และระยะเวลาจัดงานจำนวน 5 วัน
                                      7) สถานที่จัดงาน อาจจัดใน Hall, อาคาร, ศูนย์แสดงสินค้า, ห้างสรรพสินค้า แต่ก็จะมีปัญหาในส่วนของงบประมาณการขอสถานที่ในการจัดงาน
                                      8) การจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ในรูปแบบเขตสุขภาพ มีการประสานงานคล่องตัวกว่าการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ในรูปแบบภาค
                                      9) งบประมาณจังหวัดเจ้าภาพ 1 ล้านบาท ไม่เพียงพอในการจัดงาน
ซึ่งได้ตัดกิจกรรมออกไปหลายรายการ ในปีถัดไป อาจเพิ่มการสนับสนุนงบประมาณเจ้าภาพมากขึ้น โดยเฉพาะงบประมาณการประชาสัมพันธ์ของจังหวัดเจ้าภาพและส่วนกลาง เป็นต้น
                   3. ประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้และประเมินผลการจัดงาน รวมทั้งเสนอแนวทางการดำเนินงานในปีถัดไป โดยเสนอ 4 จังหวัด ตามลำดับดังนี้
                                      1) จังหวัดสมุทรสงคราม
                                      2) จังหวัดสมุทรสาคร
                                      3) จังหวัดราชบุรี
                                      4) จังหวัดนครปฐม
ทั้งนี้ต้องประสานผู้บริหารแต่ละจังหวัดอีกครั้ง แต่จังหวัดกาญจนบุรี เสนอรับเป็นจังหวัดเจ้าภาพในปีถัดไป ทั้งนี้ต้องจัดงานภายในเดือนธันวาคม 2558 – มกราคม 2559