งานมหกรรมการแพทย์แผนไทยเขตสุขภาพที่ ๗ ปี ๒๕๕๘

ระหว่างวันที่ ๕-๘ มีนาคม ๒๕๕๘

ณ สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ จังหวัดร้อยเอ็ด

-------------------------------------------


ความเป็นมา

 
  กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก มอบหมายให้สำนักคุ้มครองภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย

ในฐานะผู้รับผิดชอบหลักในการประสานและดำเนินการจัดงานงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ปี 2558 โดยในปีนี้เป็นปีแรกที่จัดงานงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติในระดับเขตสุขภาพ โดยเขตสุขภาพที่ ๗ ซึ่งประกอบด้วย จังหวัดร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ ร่วมกันดำเนินการจัด โดยมีจังหวัดร้อยเอ็ดเป็นเจ้าภาพและดำเนินการเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้ว ระหว่างวันที่ 5 – 8 มีนาคม 2558 ณ สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ จังหวัดร้อยเอ็ด ภายใต้ชื่องาน “ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยสมุนไพรเมืองสาเกต นำประเทศสู่อาเซียน”โดยมีการบูรณาการร่วมกับงานบุญผะเหวดของจังหวัดสรุปสาระสำคัญจากการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยเขตสุขภาพที่ 7 ปี 2558 พอสังเขป ดังนี้

  1. ผศ.(พิเศษ) ดร.นพ.ธวัชชัย กมลธรรมอธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
เป็นประธานในพิธีเปิด โดยมีคณะผู้บริหาร ผู้ทรงคุณวุฒิ ภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน บุคลากรสาธารณสุข สื่อมวลชนเครือข่ายบุคลากรด้านการแพทย์แผนไทย นักวิชาการ นักศึกษา ประชาชนและผู้สนใจทั่วไป เข้าร่วมกิจกรรม จำนวนประมาณ 25,000 คน โดยผู้เข้าร่วมงานเป็นไปตามเป้าหมาย แสดงให้เห็นถึงกระแสความสนใจงานด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก และสมุนไพร เป็นอย่างดี
  2. สาระสำคัญจากการจัดงาน ประกอบด้วยกิจกรรมนิทรรศการ วิชาการ สาธิตและให้บริการ
ด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก คัดเลือกหมอพื้นบ้านดีเด่นระดับ เขต 7 ประกวดการจัดบูธนิทรรศการ การประกวดน้ำดื่มสมุนไพร การประกวดอาหารสมุนไพร
      2.1 การจัดนิทรรศการงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยเขตสุขภาพที่ 7
           เครือข่ายร่วมจัดนิทรรศการจำนวน 4 จังหวัด ร่วมกันจัดให้บริการตรวจรักษาด้วยแพทย์แผนไทย

และมีการให้บริการฝังเข็มโดยสถาบันการแพทย์ไทยจีน มีการนำสมุนไพรเด่น อาหารเป็นยา ตำรับยาแผนไทย และนวัตกรรมการดูแลสุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก องค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน จำนวน 103 เรื่อง จำแนกเป็น
6 ประเภท ได้แก่

               1) หมอพื้นบ้าน/ปราชญ์/ผู้รู้ (ประวัติ/กิจกรรม) จำนวน 8 ราย เช่น หมอรักษาโรคเกี่ยวกับกระเพาะอาหาร โรคริดสีดวงทวาร โรคเลือด ฯลฯ
               2) ภูมิปัญญาฯ/องค์ความรู้ (ตำรับ/ตำรา/องค์ความรู้) จำนวน 25 เรื่อง เช่น นวดปรับสมดุล สมาธิบำบัด การจัดสมดุลร่างกายแบบมณีเวช ลูกประคบมะเขือดง ฯลฯ
               3) ผักพื้นบ้าน/อาหารพื้นเมือง จำนวน 31 รายการ เช่น อาหารตามธาตุเจ้าเรือน อาหาร น้ำตรีลา ผักพื้นบ้านต้านโรค น้ำฟักทอง น้ำวอร์จินโมฮีโต้ ยำผักฮ่าว ฯลฯ
               4) สมุนไพรทั้งสดและแห้ง จำนวน 1๓ รายการ ได้แก่ ข้าวเย็นเหนือ ข้าวเย็นใต้ เถาวัลย์เปรียง มะตูม เถาเอ็นอ่อน ฯลฯ
               5) นวัตกรรม จำนวน 22 รายการ ได้แก่ นวัตกรรม 3 สหาย นวัตกรรมเปลือกมังคุด นวัตกรรมเครื่องนวดกะลง เครื่องนวดลูกแก้ว เก้าอี้เพิ่มแรง ฯลฯ
               6) พิธีกรรม จำนวน 3 รายการ ได้แก่ พิธีไหว้ครูแพทย์แผนไทย หมองูดวง การสักกันพิษงู เป็นต้น
                    2.2 เวทีกิจกรรม แสดงภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
                        2.2.1 ชุดศึกกุมภกรรณ ตอน โมกขศักดิ์  
                        2.2.2 การแสดงหมอลำรัญจวน ดวงเด่น
                        2.2.3 การแสดงหมอลำไพบูลย์ เสียงทอง
                    2.3. เวทีเสวนาวิชาการ
                        1) ทิศทางการพัฒนางานแพทย์แผนไทย สู่การแพทย์ทางหลักของชาติไทย
                        2) เรื่องเล่าชาวแผนไทย “พื้นที่ต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทยร้อยแก่นสารสินธุ์”
    - จังหวัดร้อยเอ็ด มีการจัดบริการแพทย์แผนไทย OPD คู่ขนานเป็นทางการ
มีผู้ใช้บริการหมอนวดต้องผ่านหลักสูตรผู้ช่วยแพทย์แผนไทย มีการจัดบริการนอกเวลาราชการเพื่อให้เพียงพอสำหรับผู้ใช้บริการ
    - จังหวัดขอนแก่น แสดง/สาธิตการผลิตยาสมุนไพรให้ได้มาตรฐาน GMP
มีทั้งหมด 4 ด้าน ประกอบด้วย 1) บุคลากร มีการฝึกอบรม/ตรวจสุขภาพ/มาตรฐานการแต่งกาย 2) สถานที่
มีพื้นที่เพียงพอในการผลิต 3) เอกสาร มีการจัดทำเอกสารแม่บทครบทุกตำรับ มีการผลิตและบรรจุ 4) ควบคุมขั้นตอนการผลิตยา/วัตถุดิบ/การผลิต โดยจะมีการผลิตยาสมุนไพร 5 ชนิด ได้แก่ โดยผลิตในรูปแบบแคปซูล/ชนิดยาลูกกลอน/แบบผง/แบบกึ่งผง/แบบน้ำ
                     2.4 บูธจำหน่ายสินค้า มีเครือข่ายเข้าร่วมจัดแสดงสินค้าและจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพ
เวชสำอางและยาสมุนไพรจากภาคเอกชน จำนวน 15 บูธ ประกอบด้วย
                        1) กลุ่มสมุนไพรไทย อำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ
                        2) คลินิกวัชรพงศ์ การแพทย์แผนไทย
                        3) แสนสบายคลินิก & สปา
                        4) คลึงกายสบายตัว
                        5) วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกและแปรรูปสมุนไพร ตำบลนาโก จังหวัดกาฬสินธุ์
                        6) ตลาดสมุนไพรสาเกตุ
                        7) กลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์จากเห็ด อำเภอเชียงขวัญ จังหวัดร้อยเอ็ด    
                        8) แคปหมูสกายแล็บ
                        9) กลุ่มแม่บ้านเกาตรแปรรูปถั่วลิสง อำเภอจังหาร จังหวัดร้อยเอ็ด       
                        10) ผลิตภัณฑ์ปลาส้มปราณี
                        11) ณัฐดนัยฟาร์มผึ้ง
                        12) เครือข่ายรัฐวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์อีสาน อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด
                        13) ผักปลอดสารพิษ อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด
                        14) ข้าวกล้องไรซ์เบอร์รี่ กลุ่มเกษตรประตูชัย
                        15) อโรคยาธงธานี
โดยมีรายได้จากการซื้อขายตลอดงาน 4 วัน เฉลี่ยประมาณวันละ 45,000 บาท
                    2.5 การดำเนินกิจกรรม ตามโครงการฯ ดังกล่าว นับเป็นตัวอย่างการบูรณาการอย่างเป็นรูปธรรม ระหว่างภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชน ชมรม สมาคม และยังเป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การใช้การแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือกและสมุนไพร ทั้งในระดับชุมชนท้องถิ่น สถานบริการ อันจะเป็นผลดีต่อระบบสุขภาพโดยรวมสู่เป้าหมายเชิงนโยบายในการผลักดันการแพทย์แผนไทยเป็นแพทย์แผนไทยหลักของไทย สมตามเจตนารมณ์  เวทีจำหน่าย จ่ายแจก แลกเปลี่ยน สินค้าและบริการ  ระหว่างผู้ประกอบการ ผู้บริโภค และที่สำคัญกว่านั้นการจัดงานดังกล่าว เป็นเวทีแสดงการเชิดชูเกียรติผู้ทรงภูมิความรู้ โดยเฉพาะหมอพื้นบ้าน อันเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนให้การแพทย์แผนไทย มีคุณภาพ มาตรฐาน ได้รับการยอมรับและเกิดประโยชน์แก่ประชาชนและสังคมไทย พัฒนาสู่ระดับสากลสืบไป
                         2.5.1 การประกวดคัดเลือกหมอพื้นบ้านดีเด่นระดับเขต เขตสุขภาพที่ 7 ได้แก่   
                                 1) นายเพ็ง สาพรมมา              จังหวัดขอนแก่น
                                 2) นางเกษร โพพันธราช            จังหวัดมหาสารคาม
                                 3) นายพรมมา แสงชมภู            จังหวัดกาฬสินธุ์
                                 4) นายทองสา เจริญตา            จังหวัดร้อยเอ็ด
                         2.5.2 หมอพื้นบ้านดีเด่นระดับจังหวัด ได้แก่
                                  1) นายขาว เฉียบแหลม            จังหวัดขอนแก่น
                                  2) นายอ่อนจันทร์ เบิกขุนทด      จังหวัดมหาสารคาม
                                  3) นายชาลี บุญหนุน               จังหวัดกาฬสินธุ์
                                  4) นายสมุทร สารุ                  จังหวัดร้อยเอ็ด
                         2.5.3 การประกวดคัดเลือกผลงานการจัดบูธนิทรรศการ
                                  รางวัลที่ 1 โรงพยาบาลธวัชบุรี  อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด
                                  รางวัลที่ 2 โรงพยาบาลร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด
                                  รางวัลที่ 3 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์
                         2.5.4 การประกวดน้ำดื่มสมุนไพร
                                  รางวัลที่ 1 โรงพยาบาลทุ่งเขาหลวง อำเภอทุ่งเขาหลวง จังหวัดร้อยเอ็ด
                                  รางวัลที่ 2 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น
                                  รางวัลที่ 3 โรงพยาบาลธวัชบุรี  อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด
                         2.5.5 การประกวดอาหารสมุนไพร
                                  รางวัลที่ 1 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์
                                  รางวัลที่ 2 โรงพยาบาลธวัชบุรี  อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด
                                  รางวัลที่ 3 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น
                         2.5.6 ผลการคัดเลือกแพทย์แผนไทยดีเด่น ระดับเขต เขตสุขภาพที่ 7 ได้แก่
                                  1) นางชุติกาญจน์ ปิยะศิลป์             จังหวัดมหาสารคาม
                                  2) นางดุษฎี มงคล                      จังหวัดกาฬสินธุ์
                         2.5.7 แพทย์แผนไทยดีเด่นระดับจังหวัด ได้แก่
                                  1) นางภัทรพร ไชยหัด                       จังหวัดขอนแก่น
                                  2) นางอินทิรา พรมโสภา                    จังหวัดร้อยเอ็ด
                     2.6 ปัญหา อุปสรรค ข้อเสนอแนะในการจัดงาน
                         2.6.1 ปัญหา อุปสรรค
                                 1) สภาพอากาศการจัดงาน มีอากาศที่ร้อนมาก ซึ่งมีข้อเสนอแนะให้ควรจัดงานในช่วงฤดูหนาว ในสภาวะอากาศที่ไม่ร้อนมากจนเกินไป หรือจัดงานในศูนย์/อาคาร
                                 2) ในส่วนของห้องน้ำสาธารณะ อยู่ไกลจากสถานที่จัดงาน จึงควรหารถของเทศบาลที่บริการห้องน้ำฟรีตามจุดต่างๆ ไว้ให้บริการ
                                 3) ในช่วงกลางคืนก่อนพิธีเปิด ห้องน้ำสาธารณะไม่ได้เปิดบริการไว้ให้ผู้มาจัดบูธนิทรรศการตลอดคืน จึงเป็นปัญหาต่อการทำธุรกิจส่วนตัว
                                 4) ในวันเปิดงาน ได้ประสบปัญหาไฟฟ้าไม่เพียงพอในช่วงพิธีเปิด จึงควรหาวิธีแก้ไขด้วยการนำไฟฟ้าสำรอง มาสนับสนุนไว้ใช้ หากเกิดปัญหาขึ้น จะได้แก้ปัญหาได้ทันที
                                 5) ในส่วนของน้ำฟรี สำหรับให้บริการผู้มาจัดนิทรรศการ ควรมีมาให้บริการตลอดเวลา เพราะบางช่วง มีการขาดแคลนน้ำ
                          2.6.2 ข้อเสนอแนะ
                                 1) ในส่วนเวทีกลาง ถือว่าจังหวัดร้อยเอ็ด ทำได้ดี ไม่มีการปล่อยให้เวทีว่างนาน ทำให้มีกิจกรรมในส่วนเวทีกลางตลอดเวลา
                                 2) การจัดแสดงนิทรรศการของแต่ละบูธ ถือว่า มีการนำเสนอที่หลากหลาย เนื้อหาไม่ค่อยมีความซ้ำซ้อนกัน แสดงว่า จังหวัดร้อยเอ็ดและเครือข่าย ได้มีการคัดเลือกจุดเด่นของแต่ละเครือข่ายมานำเสนอได้ดี
                                 3) ในการประกวดคัดเลือกผลงานการจัดบูธนิทรรศการ สามารถจัดประกวดได้ 2 รูปแบบ คือ
                                         - ประกวดในช่วงวันแรกของการจัดงาน เพราะของที่นำมาจัดงาน เช่น ดอกไม้ สมุนไพร ยังมีความสดใหม่ เหมาะสมในการจัดประกวดบูธนิทรรศการ
                                         - ประกวดในช่วงวันสุดท้ายของการจัดงาน เพราะ หากจัดประกวดบูธนิทรรศการในวันแรก เมื่อประกวดเสร็จสิ้นแล้ว คนที่มาจัดบูธ อาจเก็บของภายในบูธ ทำให้ไม่มีของนำมาแสดงในวัดถัดไป
                                 4) ระยะเวลาของการจัดงาน จำนวน 5 วัน ถือว่า ยาวนานเกินไป ควรจัดระยะเวลาประมาณ 3 วัน น่าจะเหมาะสมมากกว่า
                                 5) มีการถ่ายทอดการประชุมวิชาการ ผ่านเคเบิลท้องถิ่นของจังหวัด โดยถ่ายทอดฟรี ซึ่งทางจังหวัดร้อยเอ็ดมีการประสานจัดจ้างรถประชาสัมพันธ์ ทั่วทั้งจังหวัดร้อยเอ็ด ก่อนการจัดงานมหกรรม 1 สัปดาห์
                                 6) ถ้ามีงานประจำจังหวัดจัดในช่วงระยะเวลาใกล้เคียงกับการจัดงานมหกรรม หรือใกล้สถานที่จัดงานมหกรรม มีข้อเสนอว่า ควรจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยก่อนงานประจำปี หรือจัดระยะเวลาให้เหมาะสมสอดคล้องกัน
                                 7) ควรเกณฑ์อาสาสมัคร อสม. นักเรียน นักศึกษา ในพื้นที่ใกล้เคียง มาร่วมชมบูธนิทรรศการ
                                 8) ลูกจ้างชั่วคราว ในตำแหน่งนักจัดการงานทั่วไป ไม่สามารถนำเสนอ แนวคิด ข้อเสนอแนะต่างๆ ในที่ประชุมเตรียมการจัดงานของจังหวัดได้ เพราะมีสิทธิเป็นลูกจ้างชั่วคราว ไม่ใช่ข้าราชการ จึงไม่มีสิทธินำเสนอแนวคิดต่างๆ จึงควรปรับเปลี่ยนให้ลูกจ้างชั่วคราว สามารถนำเสนอแนวคิดได้ เพราะลูกจ้างชั่วคราว มีแนวคิดต่างๆ ของการจัดงาน ซึ่งได้จัดงานมาหลายปี เห็นปัญหาอุปสรรคมามากมาย จึงมีแนวคิดนำเสนอในที่ประชุมได้
                                 9) จังหวัดร้อยเอ็ด มีเวลาเตรียมการจัดงานเพียงแค่ 15 วัน ในการจัดงาน
ซึ่งอาจมีข้อผิดพลาดไปบ้าง แต่ก็ถือว่า จัดงานได้ดีมาก สำหรับระยะเวลากระชั้นชิด