จากงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ

ภาคใต้ ปี ๒๕๕๗

ระหว่างวันที่ ๒๓ - ๒๗ เมษายน ๒๕๕๗  ณ ศูนย์การค้าจังซีลอน ป่าตอง จังหวัดภูเก็ต

-------------------------------------------

ข้อมูลทั่วไป

       งานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ภาคใต้ ปี ๒๕๕๗ ได้ดำเนินการเสร็จสิ้น ระหว่างวันที่ ๒๓-๒๗ เมษายน ๒๕๕๗
ณ ศูนย์การค้าจังซีลอน ป่าตอง จังหวัดภูเก็ต ภายใต้ชื่องาน “National Thai Traditional Medicine Expo 2014”
โดยมีสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดภูเก็ตเป็นเจ้าภาพจัดงาน และมีภาคีเครือข่ายต่างๆ ร่วมจัดงาน อาทิ เครือข่ายนายทะเบียนจังหวัด
เครือข่ายภาคเอกชน นักวิชาการ บุคลากรด้านสาธารณสุข เป็นต้น

สาระสำคัญ

     สาระสำคัญจากการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ภาคใต้ พอสังเขป ดังนี้
๑. ผศ.(พิเศษ) ดร.นพ.ธวัชชัย กมลธรรมอธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เป็นประธานในพิธีเปิด
โดยมีคณะผู้บริหาร ผู้ทรงคุณวุฒิ ภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน บุคลากรสาธารณสุขสื่อมวลชนเครือข่ายบุคลากรด้านการแพทย
์แผนไทย นักวิชาการ นักศึกษา ประชาชนและผู้สนใจทั่วไป เข้าร่วมกิจกรรมจำนวน๑๙๘,๙๙๗ คน โดยผู้เข้าร่วมงานเป็นไปตามเป้าหมาย แสดงให้เห็นถึงกระแสความสนใจงานด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก และสมุนไพร เป็นอย่างดี
๒. สาระสำคัญจากการจัดงาน ประกอบด้วยกิจกรรมนิทรรศการ สาธิตและให้บริการด้านการแพทย์แผนไทยการแพทย์พื้นบ้าน
การแพทย์ทางเลือก คัดเลือกหมอไทยดีเด่นภาคใต้ นำเสนอผลงานเด่นพื้นที่ต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทย และจำหน่ายสินค้า
ผลิตภัณฑ์สุขภาพ เวชภัณฑ์และสมุนไพร
๒.๑  การจัดนิทรรศการของเครือข่ายนายทะเบียนจังหวัด
เครือข่ายร่วมจัดนิทรรศการจำนวน ๑๔ จังหวัด จำนวน ๑๗บูธ มีการจัดแสดง อาหารเป็นยาตำรับยาแผนไทย และนวัตกรรมการดูแล
สุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือกองค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน
ของภาคใต้ จำนวน ๓๓ เรื่อง จำแนกเป็น ๕ ประเภทได้แก่
๑.) หมอพื้นบ้าน/ปราชญ์/ผู้รู้ (ประวัติ/กิจกรรม) จำนวน ๕ ราย ได้แก่ หมอตอกเส้นหมอจัดกระดูกหมอนวด หมอต่อกระดูก

๒.) ภูมิปัญญาฯ/องค์ความรู้ (ตำรับ/ตำรา/องค์ความรู้) จำนวน ๘ เรื่อง ประกอบด้วย นวดเปลือกหอย บำบัดโรคด้วยเหล็กในผึ้งการดูแล
แม่หลังคลอด การออกกำลังกายสำหรับหญิงหลังคลอด สมุนไพรบำรุงน้ำนมยาพอกต่อกระดูก ชาตรีผลา นวดกดจุดฝ่าเท้าลดเบาหวาน

๓.) ผักพื้นบ้าน/อาหารพื้นเมือง จำนวน ๑๒ รายการ เช่น ข้าวสังข์หยดข้าวยำโบราณ บัวลอยสาคู ลอดช่องสาคูโรตีร่างแห บูหงาปูดะ
น้ำสมุนไพรชัก คอกเทลลาดู ข้าวยำปรับธาตุ เมี่ยงคำสมุนไพร น้ำสมุนไพรประจำธาตุ ข้าวเกรียบใบหม่อน
๔.) วัฒนธรรมพื้นบ้าน/พิธีกรรม จำนวน ๑ รายการ ได้แก่ การประเมินสุขภาพด้วยลูกดิ่งเพนดูลั่ม
๕.) นวัตกรรม จำนวน ๗ รายการ ได้แก่ ยาพ่นสมุนไพร กะลานวด การบำบัดโรคด้วยการพอกถ่าน สินค้าสุขภาพ
๒.๒ โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
ให้บริการด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก แก่ประชาชนที่สนใจ ตั้งแต่กระบวนการตรวจคัดกรอง วินิจฉัย ให้การบำบัด
รักษา มีผู้เข้ารับบริการทั้งชาวไทย และชาวต่างชาติ จำนวน ๙๐๐ คน ดังนี้

    ๑. การรักษาด้วยการแพทย์แผนไทย จำนวน ๓ ห้อง รวมทั้งการบ่งต้อด้วยหนามหวายขม

    ๒. การรักษาด้วยการฝังเข็ม จำนวน ๔ ห้อง

    ๓. การนวดไทย จำนวน ๘ ห้อง

                       ๒.๓  เวทีกลาง/กิจกรรม/นิทรรศการ
๑.) สาธิตการรักษาและดูแลสุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทย จำนวน ๑๒ เรื่อง อาทิ ผึ้งบำบัด หมอนมะพร้าว การนวดตอกเส้น เป็นต้น
๒.) ประกวดอาหารและเครื่องดื่มสมุนไพร จำนวน ๔ เรื่อง ได้แก่ เครื่องดื่มสมุนไพรแคชชูวี่ อาหารเลิศรสแคชชูวี่ปลาข้าวสารตะลุยสวน
และ กุ้งเสียบเริงร่า
๓.) การแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นเมือง
๔.) จัดแสดงประวัติหมอพื้นบ้านดีเด่นระดับจังหวัด
๒.๔  บูธเครือข่ายเอกชน
๑.) จัดแสดงสินค้าและจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพ เวชสำอาง และยาสมุนไพรรวม ๒๗บูธ
- ผลิตภัณฑ์สุขภาพ ๑๘ บูธ
- อาหาร ๕ บูธ
- อุปกรณ์ดูแลสุขภาพ ๑ บูธ
- น้ำดื่มเพื่อสุขภาพ ๒ บูธ
- ของดีเมืองใต้ (ไม้เทพทาโร) ๑ บูธ                            
๒.) สปาเพื่อสุขภาพ จำนวน ๔ บูธ
๒.๕ การเชิดชูหมอพื้นบ้าน และพื้นที่ต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทย        
๒.๕.๑ การประกวดหมอไทยดีเด่นภาคใต้ ได้แก่ หมอโชติ พรหมเพรา อายุ ๗๙ ปี อำเภอร่อนพิบูลย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
๒.๕.๒ การประกวดพื้นที่ต้นแบบแพทย์แผนไทยดีเด่น ภาคใต้

๑) ระดับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ส่งเข้าประเมินครบทั้ง ๒ เขต ดังนี้
เขต ๑๑ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกระบี่
เขต ๑๒ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา
พบว่าสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกระบี่ได้รับการคัดเลือก
๒) ระดับโรงพยาบาลศูนย์/ทั่วไป ส่งเข้าประเมิน/ประกวด ทั้ง ๒ เขตดังนี้
เขต ๑๑ โรงพยาบาลสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
เขต ๑๒ โรงพยาบาลยะลา จังหวัดยะลา
พบว่าโรงพยาบาลยะลา จังหวัดยะลา ได้รับการคัดเลือก     
๓) ระดับโรงพยาลบาลชุมชน ส่งเข้าประเมิน/ประกวด ทั้ง๒ เขตดังนี้
เขต ๑๑ โรงพยาบาลเคียนซา จังหวัดสุราษฎร์ธานี
เขต ๑๒ โรงพยาบาลห้วยยอด จังหวัดตรัง
พบว่าทั้งสองโรงพยาบาลที่ส่งเข้าประเมิน ได้รับการคัดเลือก

                                       ๔) ระดับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ส่งเข้าประเมิน/ประกวด ทั้ง ๒ เขตดังนี้
เขต ๑ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลควนยูง อำเภอเมือง
จังหวัดสุราษฎร์ธานี
เขต ๒ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปูยุด อำเภอเมือง 
จังหวัดปัตตานี
พบว่าโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลควนยูง อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้รับการคัดเลือก
เวทีการประกวดหมอไทยดีเด่นและพื้นที่ต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทย ได้รับความสนใจเป็นอย่างดีทั้งจากภาคีเครือข่าย
และผู้เข้าร่วมงาน โดยมีจำนวนมากเกินเป้าหมายกำหนด       

การดำเนินกิจกรรม ตามโครงการฯ ดังกล่าว นับเป็นตัวอย่างการบูรณาการการดำเนินงานด้านการแพทย์แผนไทย
อย่างเป็นรูปธรรม ระหว่างภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชน ชมรม สมาคม ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้
องค์ความรู้ด้านการแพทย์แผนไทย
การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือกและสมุนไพร ทั้งในระดับชุมชนท้องถิ่น และสถานบริการอันจะเป็นผลดีต่อระบบสุขภาพโดยรวมสู่เป้าหมายเชิงนโยบายในการผลักดันการแพทย์แผนไทย
เป็นแพทย์แผนไทยหลักของไทย สมตามเจตนารมณ์ รวมทั้งเป็นเวทีจำหน่าย จ่ายแจก แลกเปลี่ยน สินค้าและบริการ
ระหว่างผู้ประกอบการ ผู้บริโภค และที่สำคัญกว่านั้นการจัดงานดังกล่าว เป็นเวทีแห่งการเชิดชูเกียรติผู้ทรงภูมิความรู้
โดยเฉพาะหมอพื้นบ้าน และแสวงหาหน่วยงานหรือสถานบริการต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทย ที่เป็นตัวอย่างการพัฒนา
การแพทย์แผนไทยอันเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนให้การแพทย์แผนไทยมีคุณภาพมาตรฐานได้รับการยอมรับและ
เกิดประโยชน์แก่ประชาชนและสังคมไทยพัฒนาสู่ระดับสากลสืบไป

ปัญหาและอุปสรรค
    ๑.การบริหารจัดการการจัดงานในภาพรวมยังขาดการกำหนดบทบาทและเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบในการประสานงานแต่ละ
ส่วนที่ชัดเจน ทำให้เกิดปัญหาการประสานงานระหว่างเครือข่ายร่วมจัดงาน กับจังหวัดเจ้าภาพ
    ๒.สถานที่ในการจัดนิทรรศการของเครือข่ายนายทะเบียนจังหวัด ไม่เอื้ออำนวยต่อการจัดแสดงภูมิปัญญาการรักษาของ
หมอพื้นบ้านบางประเภท เช่น การเหยียบเหล็กแดง เป็นต้น รวมทั้งมีข้อจำกัดในการใช้พื้นที่ ทำให้ภูมิปัญญาฯ/สมุนไพร/นวัตกรรม
ที่นำมาจัดแสดง ขาดความหลากหลาย และไม่ครอบคลุมภูมิปัญญาฯ ที่มีในภาคใต้
    ๓. ขาดผู้มีทักษะภาษาอังกฤษที่ดี ทำให้ยากต่อการสื่อสารกับชาวต่างชาติ ให้มีความเข้าใจในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย
    ๔.การประเมิน/ประกวดพื้นที่ต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทย มีข้อจำกัดด้านการบริหารจัดการ รวมทั้ง เกณฑ์การประเมินยังไม่สะท้อนข้อมูลและสถานการณ์จริงของหน่วยบริการนั้นๆ ได้อย่างครอบคลุม

    ๕.สถานที่นั่งสำหรับผู้เข้ารับใบประกาศเกียรติคุณในพิธีเปิดงานไม่เพียงพอ โดยเฉพาะหมอพื้นบ้านซึ่งเป็นผู้สูงอายุ

ข้อเสนอแนะ

  ๑. พัฒนาและเพิ่มเติมหลักเกณฑ์การประเมินพื้นที่ต้นแบบดีเด่นด้านการแพทย์แผนไทย

  ๒. มีการรวมกลุ่มเครือข่ายการจัดงาน หรือองค์กรที่เกี่ยวข้อง ให้ครอบคลุมมากขึ้น

  ๓. สนับสนุนการจัดงานอย่างต่อเนื่อง โดยใช้กลวิธี และสถานที่ที่เหมาะสม กับบริบทของพื้นที่