การจัดงานมหกรรมแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ปี ๒๕๕๗

ระหว่างวันที่ ๓ - ๗ เมษายน ๒๕๕๗
ณ ศูนย์การค้าเซ็นทรัลพลาซาลำปาง จังหวัดลำปาง

-------------------------------------------


ความเป็นมา  
  กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก มอบหมายให้สำนักคุ้มครองภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย
ในฐานะผู้รับผิดชอบหลักในการประสานและดำเนินการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ระดับภูมิภาคปี ๒๕๕๗
โดยภาคเหนือ ดำเนินการเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้ว ระหว่างวันที่ ๓-๗  เมษายน ๒๕๕๗  ณศูนย์การค้าเซ็นทรัลพลาซาลำปาง
จังหวัดลำปาง ภายใต้ชื่องาน “สุขภาพดีเริ่มต้นที่นี่ ด้วยวิถีภูมิปัญญาไทย”

สาระสำคัญจากการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ภาคเหนือ พอสังเขป ดังนี้
  ๑. ผศ.(พิเศษ) ดร.นพ.ธวัชชัย กมลธรรมอธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เป็นประธาน
    ในพิธีเปิด โดยมีคณะผู้บริหาร ผู้ทรงคุณวุฒิ ภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน บุคลากรสาธารณสุขสื่อมวลชน
    เครือข่ายบุคลากรด้านการแพทย์แผนไทย นักวิชาการ นักศึกษา ประชาชนและผู้สนใจทั่วไป เข้าร่วมกิจกรรมจำนวน
    ๗๙,๘๗๖ คน โดยผู้เข้าร่วมงานเป็นไปตามเป้าหมาย แสดงให้เห็นถึงกระแสความสนใจงานด้านการแพทย์แผนไทย
    การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก และสมุนไพร เป็นอย่างดี
  ๒. สาระสำคัญจากการจัดงาน ประกอบด้วยกิจกรรมนิทรรศการ เสวนาวิชาการ สาธิตและให้บริการด้านการแพทย์
    แผนไทยการแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก คัดเลือกหมอไทยดีเด่นภาคเหนือนำเสนอผลงานเด่น
    พื้นที่ต้นแบบด้านการแพทย์แผนไทย และจำหน่ายสินค้า ผลิตภัณฑ์สุขภาพ เวชภัณฑ์และสมุนไพร
    ๒.๑ การจัดนิทรรศการของเครือข่ายนายทะเบียนจังหวัด
      เครือข่ายร่วมจัดนิทรรศการจำนวน ๑๘ จังหวัด จำนวน ๓๐ บูธ มีการนำสมุนไพรเด่น อาหารเป็นยาตำรับยา
      แผนไทย และนวัตกรรมการดูแลสุขภาพด้วยการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือก ่
      องค์ความรู้และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน จำนวน ๑๐๓ เรื่อง จำแนกเป็น ๖ ประเภท
      ได้แก่
      ๑.) หมอพื้นบ้าน/ปราชญ์/ผู้รู้ (ประวัติ/กิจกรรม) จำนวน ๑๓ ราย ได้แก่ หมอฝังดินหมอจอบไข่ หมอรักษา
โรคมะเร็ง หมอจัดกระดูก หมอยาสมุนไพร หมอตอกเส้น หมอสู่ขวัญ หมอเช็ดแหก หมอสะเดาะเคราะห์
หมอโหราศาสตร์ หมอย่ำขาง  เป็นต้น
      ๒.) ภูมิปัญญาฯ/องค์ความรู้ (ตำรับ/ตำรา/องค์ความรู้) จำนวน ๑๗ เรื่อง ประกอบด้วย ตำรับยารักษามะเร็ง
ของกรมฯ ยาหอมฟ้าอรุณ ตำรายาสมุนไพรหลวงปู่ศุขการดูแลผู้ป่วย COPD ด้วยการแพทย์แผนไทย
อัตลักษณ์หริภุญชัย การกัวซาถอนพิษ การฝังเข็ม ฯลฯ
      ๓.) ผักพื้นบ้าน/อาหารพื้นเมือง จำนวน ๒๕ รายการ เช่นเมี่ยงเต้าเจี้ยว ยำข้าวเกรียบ ยำสาวน้อยซ่อนรูป
น้ำสมุนไพรธารา ๔ ธาตุ ยำหัวปลีกุ้งสด สลัดกล้วยตาก เมี่ยงคำ เมี่ยงจอมพล ฯลฯ
      ๔.) สมุนไพรทั้งสดและแห้ง จำนวน ๓๐ รายการ ได้แก่ กลอย กวาวเครือดำ หัวยั้ง รางจืด ย่านาง ใบบัวบก
เสลดพังพอน ทองพันชั่ง เหงือกปลาหมอ ชุมเห็ดเทศ ใบพลู ช้าพลู ขมิ้นชัน ใบเปล้า โปร่งฟ้าฯลฯ
      ๕.) วัฒนธรรมพื้นบ้าน/พิธีกรรม จำนวน ๖ รายการ ได้แก่ การจอบไข่ การสู่ขวัญ (ฮ้องขวัญ) การสืบชะตา
การเช็ดแหก การสะเดาะเคราะห์ หมอโหราศาสตร์ เป็นต้น
      ๖.) นวัตกรรม จำนวน ๑๒ รายการ ได้แก่ นวัตกรรมผ้าพันหน้าท้อง นวัตกรรมแก้ว  ไอน้ำลดอาการคัดจมูก
แผงมะกรูดนวดเท้า สมุนไพรไทยรักษาโรคสะเก็ดเงิน นวัตกรรมวงล้อในการบำบัดโรคหัวไหล่ติด
ลูกสะบ้ามหัศจรรย์ เป็นต้น
    ๒.๒ ลานกิจกรรม/เวทีกิจกรรม แบ่งเป็น ๒ ส่วน ได้แก่ เวทีบน เวทีล่าง
      ๒.๒.๑  เวทีบน (ลานข่ม) : การนวดตอกเส้น การรักษาอาการปวดกล้ามเนื้อและพังผืด การนวดจัดกระดูก
การรักษาผู้ป่วยกระดูกแตกหัก ปวดตึงกล้ามเนื้อด้วยการแหกและการกลิ้งไข่ การนวดอัตลักษณ์ล้านนา
เป็นต้น
      ๒.๒.๒  เวทีล่าง (ลานล่าง) : รำวงย้อนยุค กายบริหารไทเก๊ก นวด ๓ ศาสตร์เพื่อสุขภาพใบหน้า กายบริหาร
ฤาษีดัดตน การฝังเข็ม เป็นต้น
    ๒.๓ การประชุมวิชาการ/เสวนาวิชาการ ระหว่างวันที่ ๔ – ๕ เมษายน ๒๕๕๗ ดังนี้
      ๑. สมุนไพรหน้าเด้ง
      ๒. การวิจัยพื้นฐาน
      ๓. กัวซาหน้าเด้ง
      ๔. ภูมิปัญญาหมอชะเอม
      ๕. การดูแลหญิงหลังคลอดจังหวัดพิษณุโลก
      ๖. บะตูกับการรักษาโรคสะเก็ดเงิน
    ๒.๔ บูธจำหน่ายสินค้า
            เครือข่ายภาคเอกชนเข้าร่วมจัดแสดงสินค้าและจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพ เวชสำอาง
และยาสมุนไพรรวม ๑๒ บูธ
            จากการประเมินเบื้องต้นพบว่า ผู้เข้ารับการอบรม/ฟังบรรยายหัวข้อวิชาการเต็มจำนวนที่นั่งทุกห้อง
และทุกหัวข้อเรื่อง แสดงให้เห็นถึงความสนใจด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้านการแพทย์ทางเลือก
และสมุนไพร เป็นอย่างดี
    ๒.๕ การดำเนินกิจกรรม ตามโครงการฯ ดังกล่าว นับเป็นตัวอย่างการบูรณาการอย่างเป็นรูปธรรม ระหว่างภาคี
เครือข่ายทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชน ชมรม สมาคม และยังเป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การใช้การ
แพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน การแพทย์ทางเลือกและสมุนไพร ทั้งในระดับชุมชนท้องถิ่น สถานบริการ
อันจะเป็นผลดีต่อระบบสุขภาพโดยรวมสู่เป้าหมายเชิงนโยบายในการผลักดันการแพทย์แผนไทยเป็นแพทย
์แผนไทยหลักของไทย สมตามเจตนารมณ์  เวทีจำหน่าย จ่ายแจก แลกเปลี่ยน สินค้าและบริการ  ระหว่าง
ผู้ประกอบการ ผู้บริโภค และที่สำคัญกว่านั้นการจัดงานดังกล่าว เป็นเวทีแสดงการเชิดชูเกียรติผู้ทรง
ภูมิความรู้ โดยเฉพาะหมอพื้นบ้าน เป็นเวทีเสาะแสวงหาหน่วยงานหรือสถานบริการต้นแบบด้านการ
แพทย์แผนไทย ที่เป็นตัวอย่างการพัฒนาการแพทย์แผนไทย อันเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนให้การแพทย์แผนไทยมีคุณภาพมาตรฐานได้รับการยอมรับและเกิด
ประโยชน์แก่ประชาชนและสังคมไทยพัฒนาสู่ระดับสากลสืบไป
      ๒.๕.๑ การประกวดหมอไทยดีเด่นภาคเหนือ ได้แก่ หมออินสม  สิทธิกัน อายุ ๖๔ ปี บ้านเลขที่ ๕๒ หมู่ที่ ๓
บ้านป่าป๋วย ต.บ้านโฮ่ง อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน
      ๒.๕.๒ การประกวดพื้นที่ต้นแบบแพทย์แผนไทยดีเด่น ภาคเหนือ
      ๑) ระดับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ส่งเข้าประเมินครบทั้ง ๓ เขต ดังนี้ เขต ๑ สำนักงานสาธารณสุข
จังหวัดลำพูน เขต ๒ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุตรดิตถ์ เขต ๓ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุทัยธานี
พบว่าสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุตรดิตถ์ได้รับการคัดเลือก
     

๒) ระดับโรงพยาบาลศูนย์/ทั่วไป ส่งเข้าประเมิน/ประกวด ทั้ง ๓ เขตดังนี้
เขต ๑ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ เขต ๒ โรงพยาบาลศรีสังวร อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย
เขต ๓  โรงพยาบาลกำแพงเพชร พบว่าโรงพยาบาลศรีสังวร อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย ได้รับการคัดเลือก

     

๓) ระดับโรงพยาลบาลชุมชน ส่งเข้าประเมิน/ประกวด ทั้ง ๓ เขตดังนี้
เขต ๑ โรงพยาบาลพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย เขต ๒ โรงพยาบาลหล่มสัก จ.เพชรบูรณ์ เขต ๓
โรงพยาบาลสรรคบุรี จ.ชัยนาท พบว่าโรงพยาบาลพญาเม็งราย จังหวัดเชียงราย ได้รับการคัดเลือก

      ๔) ระดับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ส่งเข้าประเมิน/ประกวด ทั้ง ๓ เขตดังนี้
   - เขต ๑ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองหล่ม อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา
   - เขต ๒ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่าสัก อ.พิชัย จ.อุตรดิตถ์
   - เขต ๓ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากอ่าง อ.เมือง จ.กำแพงเพชร พบว่าโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากอ่าง อ.เมือง จ.กำแพงเพชร ได้รับการคัดเลือก
    ๒.๖

การจัดบริการการแพทย์แผนไทย การแพทย์แผนจีน (ฝังเข็ม) ได้รับความสนใจจากผู้มารับบริการ
จำนวนมาก เฉลี่ยวันละ ๑๒๐ คน มีรูปแบบการจัดบริการที่ดี และเหมาะสม ทั้งบริเวณสถานที่/ห้องตรวจ
เริ่มตั้งแต่ขั้นตอนการซักประวัติ คัดกรองผู้ป่วย การตรวจวินิจฉัย และให้การรักษา โดยแพทย์แผนไทย
และแพทย์แผนจีน

    ๒.๗ การจัดงานในศูนย์การค้าเซ็นทรัลพลาซาลำปาง ได้รับความสนใจจากผู้บริหารของศูนย์การค้าฯ เป็นอย่างดี
และยินดีให้การสนับสนุนการจัดงานมหกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งชาติ ระดับภูมิภาคหรือระดับจังหวัด
โดยมีสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำปาง เป็นเจ้าภาพจัดงาน ในโอกาสต่อไป
       
  ข้อเสนอ
  ๑. ควรสนับสนุนการจัดงานฯ ดังกล่าวอย่างต่อเนื่องต่อไป โดยเสาะแสวงหากลวิธีที่เหมาะสม พื้นที่ที่มีศักยภาพ
นำไปสู่การจัดทำแผนการดำเนินงานร่วมกัน กำหนดระยะเวลาและช่วงเวลาสอดคล้องกับงาน
สำคัญของพื้นที่แต่ละภูมิภาค
  ๒. มอบหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ประสานดำเนินการต่อไป