สมุนไพรน่ารู้

กัญชา
ชื่อวิทยาศาสตร์ 
          Cannnabis sativa L. Subsp. indica (Lam.) E. Small & Cronquist 
ชื่อวงศ์                     CANNABIDACEAE
ชื่ออื่น                       กัญชา กัญชาจีน (ทั่วไป), ปางหรือยานอ (แม่ฮ่องสอน), คุนเช้า ต้าหมา (จีนกลาง) 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
เป็นไม้ล้มลุกปีเดียว มีความสูงได้ประมาณ 1-3 เมตร ลำต้นมีขนาดเล็ก ตั้งตรง ลักษณะของลำต้นเป็นเหลี่ยม มีขนสีเขียวอมเทาและไม่ค่อยแตกสาขา 
ใบ เป็นใบเดี่ยว รูปฝ่ามือ ออกเรียงตรงข้าม ลักษณะของใบแตกออกเป็นแฉกๆ ประมาณ 5-8 แฉก แต่ละแฉกเป็นรูปยาวรี ปลายและโคนสอบ ส่วนขอบใบทุกแฉกเป็นหยักแบบฟันเลื่อย มีขนาดกว้างประมาณ 0.3-1.5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 6-10 เซนติเมตร โคนและปลายสอบ ขอบจักฟันเลื่อย แผ่นใบด้านบนสีเข้มกว่าด้านล่าง มีกลิ่นเหม็นเขียว
ดอก     ออกดอกเป็นช่อที่ง่ามใบหรือปลายกิ่ง ดอกเป็นสีเหลืองหรือสีเขียว ดอกเป็นแบบแยกเพศ
ต่างต้น ออกเป็นช่อตามง่ามใบและปลายยอด ช่อดอกและใบของต้นเพศผู้จัดเรียงตัวกันห่างๆ ต่างจากต้นเพศเมียที่เรียงชิดกัน ดอกเล็ก ดอกเพศเมียมีกลีบเลี้ยงหุ้ม 
ผล ผลแห้งขนาดเล็ก เมล็ดล่อน ไม่แตก ลักษณะของผลเป็นรูปไข่กว้าง ผิวผลเรียบเป็นมัน
สีน้ำตาลหรือสีเทาเข้ม มีใบประดับหุ้ม ในผลจะมีเมล็ดขนาดเล็ก เมล็ดมีลักษณะกลม
การกระจายพันธุ์  ปลูกขึ้นได้ดีในสภาพดินได้ทุกชนิด แต่ถ้าปลูกในดินร่วนซุยและมีอาหาร
อุดมสมบูรณ์ก็จะเจริญงอกงามดี พบมากที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน แถบทางภาคเหนือของไทย
ถิ่นกำเนิด         ในทวีปเอเชีย ทวีปแอฟริกาเขตร้อน ทวีปยุโรป ทวีปอเมริกาเหนือและใต้ และฮาวาย พบปลูกมากในทวีปยุโรป ประเทศบราซิล อเมริกันแถบตะวันออก และปลูกมากตามแนวเขาทางภาคเหนือของประเทศไทย

1. ส่วนที่ใช้ : ใบ, ช่อดอกตัวเมีย
2. สรรพคุณ : เป็นยาบำรุง ทำให้เจริญอาหาร ฆ่าเชื้อ ระงับความเจ็บปวด สงบประสาท และทำให้หลับ
3. กัญชาเตรียมเป็นผลิตภัณฑ์ได้หลายแบบ มีชื่อเรียกต่างๆกัน ดังนี้
          3.1 Marrijuana เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการเอากะหรี่กัญชามาผึ่งให้แห้งในที่ร่ม แล้วบดเป็นผงหยาบๆ
          3.2 Hashish หรือ Charas เป็นยางกัญชา เตรียมได้โดยการนำกะหรี่กัญชามาใส่ไว้ในถุงผ้า ใช้ไม้ทุบให้ยางไหลออกมา แล้วจึงขูดยางออกมาจากถุงผ้า ชนิดนี้จัดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความแรงสูง
          3.3 Ganja เป็นผงหยาบของดอก ผลและใบแห้ง ที่นำมาอัดเป็นแท่งหรือแผ่นบางๆ
          3.4 Bhang หรือ Bang เป็นผงหยาบของใบกัญชา ที่อาจมีช่อดอกตัวผู้ หรือช่อดอกตัวเมียปนมาบ้างเล็กน้อย จัดว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพต่ำ
๔. ยาศุขไสยาศน์ (คัมภีร์ธาตุพระนารายณ์ (ฉบับใบลาน))
ตัวยา: ให้เอาการบูรส่วน 1 ใบสเดา 2 ส่วน สหัสคุณเทศ 3 ส่วน สมุลแว้ง 4 ส่วน เทียนดำ 5 ส่วน โกฏกระดูก 6 ส่วน ลูกจันทน์ 7 ส่วน ดอกบุนนาค 8 ส่วน พริกไทย 9 ส่วน ขิงแห้ง 10 ส่วน ดีปลี 11 ส่วน ใบกัญชา 12 ส่วน
วิธีทำ: ทำเปนจุณละลายน้ำผึ้ง เมื่อจะกินเศกด้วยสัพพีติโย 3 จบแล้วกินพอควร

สรรพคุณ: แก้สรรพโรคทั้งปวงหายสิ้น มีกำลังกินเข้าได้ นอนเปนศุขนักแล

ที่มาของข้อมูล
- องค์การสวนพฤกษศาสตร์
- ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี